การปฏิบัติเดินจงกลม

posted on 13 Apr 2012 00:18 by jitkasame  in Article
 
 
             การปฏิบัติเดินจงกลมเป็นการยืนกำหนดฝึกสมาธิแนวสติปัฏฐานที่กำหนดการยืนให้เป็นสมาธิ  ตามปกติคนเราโดยทั่วไปจะเดินช้าหรือเร็วก็ตาม ย่อมก้าวเท้าเดินไปตามระยะหรือจังหวะ จะไม่ปรากฏว่ามีใครเคยกำหนดว่าก้าวหนึ่ง ๆ มีกี่ระยะ หรือกี่จังหวะตามที่พระอาจารย์ท่านสอนไว้ และไม่เคยกำหนดซ้าย-ขวาในการก้าวย่างแต่จะกำหนดซ้ายหรือขวาก่อนก็ได้ไม่มีใครว่าถูกหรือผิด จะยกตัวอย่างดังเช่นบทเรียนของทางข้าราชการทหารที่ต้องขึ้นต้นด้วยซ้ายขวาซ้ายเป็นกฎเกณฑ์หากใครทำผิดต้องโดนลงโทษ เป็นต้น ซึ่งมีความมุ่งหมายไปอีกทางหนึ่ง ต่างจากความมุ่งหมายในการปฏิบัติธรรมจะไม่มีการลงโทษว่าใครทำถูกหรือทำผิด แต่ส่วนมากจะเน้นเรื่องการได้สมาธิในการยืนเป็นหลัก การยืนตัวตรงให้ท้าวทั้งสองข้างห่างกันเล็กน้อย สายตาทอดมองลงพื้นห่างจากสายตาพอประมาณเอามือขวาไขว้หลังเอาสติไว้กับการยืน กำหนดให้รู้ว่าตัวเองยืนอยู่เป็นอิริยาบถการเดินเป็นอาการเคลื่อนไหวทางร่างกายอย่างหนึ่ง สามารถเป็นสื่อให้จิตเกิดความตั้งมั่นได้เช่นกัน แนวทางในการปฏิบัติเบื้องต้น คือ ความตั้งใจในการเดินไปและเดินกลับในจังหวะต่าง ๆ ตามระยะทางที่กำหนดไว้ เรียกว่า การเดินจงกรม รวมกันแล้วตามหลักปฏิบัติธรรมในการกำหนดเดินจงกลมมีอยู่ 6 ระยะเพื่อให้เราทั้งหลายจะได้ปฏิบัติเดินกันได้ง่าย ๆ

             ตามลำดับขั้นตอนในการปฏิบัติดังนี้

จงกรม 1 ระยะ

ซ้ายย่างหนอ - ขวาย่างหนอ

จงกรม 2 ระยะ

ยกหนอ - เหยียบหนอ

จงกรม 3 ระยะ

ยกหนอ - ย่างหนอ - เหยียบหนอ

จงกรม 4 ระยะ

ยกซ่นหนอ - ยกหนอ - ย่างหนอ - เหยียบหนอ

จงกรม 5 ระยะ

ยกซ่นหนอ - ยกหนอ - ย่างหนอ - ลงหนอ - ถูกหนอ

จงกรม 6 ระยะ

ยกซ่นหนอ - ยกหนอ - ย่างหนอ - ลงหนอ - ถูกหนอ – กดหนอ

          ในการฝึกนั้นให้ฝึกไปทีละขั้นตอน ไม่ใช่ว่าเดินทุกระยะตั้งแต่ 1 ถึง 6 ระยะในคราวเดียวกัน แต่เราจะเริ่มฝึกจาก 1 ระยะก่อน คือ เดินอย่างช้า ๆ เป็นขั้น ๆ ไปตามวิธีเดินจงกลม จะก้าวเท้าซ้ายหรือเท้าขวาก่อนก็ได้ ตั้งสติกำหนดในใจตามไปพร้อมกับก้าวเท้าให้เป็นปัจจุบันและเราต้องรู้ตัวด้วยว่ากำลังทำอะไร เช่น ขณะยกเท้าซ้ายก้าวไปจนวางเท้าลงกับพื้น ก็ตั้งสติกำหนดแต่แรกเริ่มยกเท้าช้า ๆ ว่า ซ้าย-ย่าง-หนอ พอเท้าเหยียบกับพื้นก็ลงคำว่า หนอลงพอดี ขณะยกเท้าขวาก้าวไปจนวางเท้าลงกับพื้น ก็ตั้งสติกำหนดว่า ขวา-ย่าง-หนอ ทำให้ทันกันเช่นนี้ทุกครั้งที่ก้าวออก   ไม่ใช่ก้าวเท้าไปก่อนแล้วจึงกำหนดตาม หรือกำหนดไว้ก่อน  แล้วจึงก้าวเท้า เมื่อเดินจงกรมจนสุดทางด้านหนึ่งแล้ว ให้หยุดยืนตัวตรงและให้กำหนดในใจว่า “ยืนหนอ” พูดในใจ 3 ครั้ง เมื่อจะกลับตัวให้กำหนดว่า “อยากกลับหนอ” 3 ครั้ง แล้วค่อย ๆ หันตัวกลับอย่างช้า ๆ พร้อมกับกำหนดว่า “กลับหนอ” 3 ครั้ง จนหันตัวกลับ เสร็จแล้วจึงเดินจงกลมพร้อมกับกำหนดต่อไป เพื่อให้จิตคงที่อยู่กับอิริยาบถ เมื่อกำหนดระยะที่ 1 จนชำนาญแล้ว เราจึงเปลี่ยนเป็นระบบ 2-3-4-5-6 ตามลำดับ ทั้งนี้สติจะต้องเร็วขึ้นตามรายละเอียดของอาการปรากฎที่บริเวณส่วนต่าง ๆ ของฝ่าเท้า  การเดินจงกรมและกำหนดรู้ตัวอยู่เสมอเป็นการฝึกหัดปฏิบัติตามหลักสติปัฏฐานในหมวดอิริยาบถในการเดิน

 

เบื้องหลังการทำงาน “ การปฏิบัติเดินจงกลม ” 

เบื้องหลังของปัญหาที่พบในคอลัมน์นี้ตรงกับวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2555 เวลาตั้งแต่ตีสี่ถึงเก้าโมงเช้า ต้องมาคอยถ่ายรูปกิจกรรมตั้งแต่เช้าตรู่กลิ่นอายของทะเลยามเช้าทำให้ไม่สบายรบกวนคนอื่นให้พาไปที่อ่าวมะนาวยังดีที่ไม่เสียค่าใช้จ่าย แดดร้อนมาก กลับมาถึงบ้านก็ประมาณเย็น ๆ

 

 

Comment

smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????   ??????????????????
smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????

Tweet